واکسن یک سالگی نوزاد
تأیید از پزشک متخصص بیمارستان پارسا
محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان بیمارستان پارسا مشاوره بگیرید.
- واکسن یک سالگی: MMR (سرخک، سرخجه، اوریون) بین ۱۲ تا ۱۵ ماهگی
- علت تزریق: پایان آنتی بادی مادری، آمادگی سیستم ایمنی نوزاد
- عوارض شایع: تب خفیف تا ۳۹ درجه، قرمزی محل تزریق، بی قراری ۲۴ تا ۴۸ ساعته
- باور غلط: ارتباط با اوتیسم کاملاً رد شده است
- تعویق ممنوع: خطر ابتلا به سرخک و عوارض جدی مانند ذات الریه و آنسفالیت
- دوز دوم: ۱۸ ماهگی برای ایمنی پایدار الزامی است
- خلاصه این مطلب درباره واکسن یک سالگی نوزاد را در این پادکست گوش دهید:
چرا واکسن یک سالگی اینقدر مهم است؟
والدین نوزادان ۹ تا ۱۵ ماهه با نگرانی درباره عوارض، زمان بندی و ضرورت واکسن یک سالگی مواجه اند. بسیاری می پرسند آیا می توان این واکسن را به تعویق انداخت؟ آیا عوارض آن خطرناک است؟ و اساساً چرا در این سن خاص تزریق می شود؟
واکسن یک سالگی در برنامه واکسیناسیون ایران عمدتاً واکسن MMR (سرخک، سرخجه، اوریون) است که بین ۱۲ تا ۱۵ ماهگی تزریق می شود، زیرا آنتی بادی های مادری تا این سن از بین رفته اند و سیستم ایمنی نوزاد آماده پاسخ قوی به واکسن است.
همچنین بخوانید:واکسن شش ماهگی نوزادچرا نمی توان واکسن را به تعویق انداخت؟
تعویق واکسن MMR کودک را در برابر شیوع های سرخک که در سال های اخیر در ایران و منطقه گزارش شده، آسیب پذیر می کند و خطر عوارض جدی مانند ذات الریه و آنسفالیت را افزایش می دهد.
بسیاری از والدین می گویند سرخک بیماری خفیفی است؛ اما تجربه بالینی نشان می دهد سرخک در کودکان زیر دو سال می تواند منجر به بستری شدن، عفونت گوش میانی، ذات الریه و در موارد نادر آنسفالیت شود. آمار جهانی نشان می دهد سالانه هزاران کودک بر اثر عوارض سرخک جان خود را از دست می دهند.
واکسن MMR چگونه کار می کند؟
MMR یک واکسن زنده تضعیف شده است که سیستم ایمنی را بدون ایجاد بیماری فعال تحریک می کند. ترکیب سه واکسن در یک تزریق، تعداد تزریق ها را کاهش داده و پوشش ایمنی هم زمان ایجاد می کند.
همچنین بخوانید:واکسن چهار ماهگی نوزادجدول واکسن های یک سالگی و زمان تزریق
| سن تزریق | نام واکسن | بیماری های تحت پوشش | نوع واکسن |
| ۱۲ تا ۱۵ ماهگی | MMR نوبت اول | سرخک، سرخجه، اوریون | زنده تضعیف شده |
| ۱۸ ماهگی | MMR نوبت دوم (یادآور) | سرخک، سرخجه، اوریون | زنده تضعیف شده |
| ۱۲ تا ۲۳ ماهگی | هپاتیت A (دو دوز با فاصله ۶ ماه) | هپاتیت A | غیرفعال |
همچنین بخوانید:شیردهی به نوزادعوارض واقعی واکسن یک سالگی چیست؟
شایع ترین عوارض MMR تب خفیف تا متوسط (۳۸ تا ۳۹ درجه)، قرمزی محل تزریق و بی قراری موقت است که معمولاً ۲۴ تا ۴۸ ساعت پس از تزریق رخ داده و خود به خود برطرف می شود.
بسیاری از والدین نگران اند که واکسن یک سالگی تب و بی قراری شدید می آورد؛ اما واقعیت این است که بی قراری موقت و اختلال خواب خفیف در ۲۴ تا ۴۸ ساعت اول پس از واکسن شایع است، اما با آغوش، شیردهی و تب بر در صورت نیاز به راحتی مدیریت می شود.
مدیریت عوارض پس از واکسیناسیون
| عوارض | مدت زمان | اقدام لازم |
| تب خفیف تا ۳۹ درجه | ۲۴ تا ۴۸ ساعت | استامینوفن یا ایبوپروفن، مایعات فراوان |
| قرمزی محل تزریق | ۱ تا ۲ روز | کمپرس سرد، پماد هیدروکورتیزون در صورت نیاز |
| بی قراری و گریه | ۲۴ تا ۴۸ ساعت | آغوش، شیردهی مکرر، محیط آرام |
| بثورات پوستی خفیف | ۲ تا ۳ روز | نیاز به درمان ندارد، خود به خود برطرف می شود |
| تب بالای ۳۹ درجه پایدار | بیش از ۴۸ ساعت | مراجعه فوری به پزشک یا بیمارستان |
اگر کودک بعد از واکسن تب بالای ۳۹ درجه بگیرد، تب را می توان با استامینوفن یا ایبوپروفن کنترل کرد؛ اما اگر تب بیش از ۴۸ ساعت ادامه یابد یا با علائم خطرناک مثل گریه مداوم، تشنج یا بثورات پوستی همراه باشد، باید فوراً به پزشک مراجعه کرد. در چنین مواردی مراجعه به مراکز تخصصی مانند بیمارستان تخصصی پارسا که امکانات کامل اطفال و اورژانس را دارد، توصیه می شود.
باورهای غلط رایج درباره واکسن MMR
بسیاری از والدین می پرسند آیا واکسن MMR واقعاً باعث اوتیسم می شود یا این یک باور غلط است که هنوز بین والدین پخش می شود؟ خیر، واکسن MMR باعث اوتیسم نمی شود. مطالعه ای که این ادعا را مطرح کرد در سال ۲۰۱۰ به دلیل خطای علمی و تقلب از مجلات علمی حذف شد و ده ها مطالعه بزرگ بعدی هیچ ارتباطی نشان نداده اند.
بسیاری می پرسند آیا واکسن یک سالگی باعث می شود کودک در آینده به بیماری های خود ایمنی مبتلا شود؟ مطالعات بزرگ اپیدمیولوژیک هیچ ارتباطی بین واکسن MMR و بیماری های خود ایمنی مانند دیابت نوع ۱ یا ام اس نشان نداده اند.
بسیاری از والدین می گویند واکسن های ترکیبی مثل MMR فشار بیشتری به سیستم ایمنی می آورند؛ اما واقعیت این است که سیستم ایمنی نوزاد روزانه با هزاران آنتی ژن مواجه می شود. واکسن MMR تنها سه آنتی ژن دارد و فشار قابل توجهی ایجاد نمی کند.
همچنین بخوانید:واکسن دوماهگی نوزادآیا واکسن یک سالگی باعث تشنج می شود؟
بسیاری از والدین نگران اند که واکسن یک سالگی باعث تشنج می شود. تب ناشی از واکسن MMR می تواند در کودکان مستعد، تشنج تب بر (febrile seizure) ایجاد کند که نادر (حدود ۳۰ در ۱۰۰,۰۰۰) و معمولاً بی خطر است و به مغز آسیب نمی زند.
همچنین بخوانید:ختنه نوزادموارد منع مصرف و احتیاط
آلرژی غذایی یا آسم منع مصرف MMR نیست. تنها منع واقعی، آلرژی شدید به ژلاتین یا نئومایسین و یا سابقه واکنش آنافیلاکسی به دوز قبلی واکسن است.
واکسن MMR چون زنده تضعیف شده است، در کودکان با نقص ایمنی شدید یا تحت درمان سرکوب کننده ایمنی منع مصرف دارد و باید با متخصص عفونی اطفال مشورت شود.
“CDC recommends children get two doses of MMR vaccine, starting with the first dose at 12 through 15 months of age, and the second dose at 4 through 6 years of age. The minimum age for both MMR vaccines and MMRV is 12 months of age.”
ترجمه: مرکز کنترل و پیشگیری از بیماریهای آمریکا (CDC) توصیه می کند کودکان دو دوز واکسن MMR دریافت کنند، که دوز اول آن بین ۱۲ تا ۱۵ ماهگی آغاز میشود و دوز دوم بین ۴ تا ۶ سالگی تزریق میگردد. حداقل سن برای هر دو واکسن MMR و MMRV در 12 ماهگی است.
جدول موارد منع مصرف و احتیاط واکسن MMR
| وضعیت | آیا واکسن مجاز است؟ | توضیحات |
| آلرژی غذایی | بله | منع مصرف نیست |
| آسم | بله | منع مصرف نیست |
| تب خفیف (زیر ۳۸.۵ درجه) | بله | با تب بر می توان تزریق کرد |
| تب بالا یا عفونت فعال | خیر | تا بهبودی به تعویق بیفتد |
| نقص ایمنی شدید | خیر | منع مصرف مطلق، مشورت با متخصص |
| درمان با کورتون دوز بالا | خیر | تا پایان درمان صبر کنید |
| آلرژی به ژلاتین یا نئومایسین | خیر | منع مصرف مطلق |
| دندان درآوردن | بله | مانع تزریق نیست |
آیا می توان واکسن را به تعویق انداخت یا حذف کرد؟
بسیاری از والدین می گویند ما در منطقه ای زندگی می کنیم که سرخک دیده نمی شود، چرا باید واکسن بزنیم؟ سرخک بسیار مسری است و با سفر، مهاجرت یا مسافران می تواند به هر منطقه ای وارد شود. ایمنی گله ای تنها زمانی کار می کند که پوشش واکسیناسیون بالای ۹۵٪ باشد، نه کمتر.
در شیوع های اخیر سرخک در ایران، بیش از ۹۰٪ موارد مبتلا کودکان واکسینه نشده یا ناقص واکسینه بودند که نشان دهنده اثربخشی بالای واکسن در پیشگیری است.
تجربه درباره والدینی که واکسن را به تعویق انداخته اند و بعداً پشیمان شده اند، نشان می دهد در موارد متعددی دیده ام که والدین به دلیل ترس از عوارض، واکسن را ماه ها عقب انداخته اند و کودک در مهد کودک یا مهمانی به سرخک مبتلا شده و با عوارض جدی بستری شده است.
