بررسی خودزنی در نوجوانان و دلایل آن
تأیید از پزشک متخصص بیمارستان پارسا
محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان بیمارستان پارسا مشاوره بگیرید.
| افسردگی شغلی | |
| تعریف افسردگی شغلی | حالتی از افت خلق، بی انگیزگی، خستگی ذهنی و کاهش عملکرد که مستقیماً با شرایط کار و فشار شغلی مرتبط است و می تواند بر خواب، تمرکز و زندگی فرد اثر بگذارد. |
| تفاوت با فرسودگی و افسردگی بالینی | افسردگی شغلی بیشتر وابسته به محیط کار است؛ فرسودگی شغلی با خستگی و فاصله ذهنی از کار شناخته می شود؛ افسردگی بالینی در تمام جنبه های زندگی دیده می شود. |
| علائم اصلی | بی انگیزگی، خستگی مداوم، اضطراب قبل از کار، افت تمرکز، بی حوصلگی، احساس بی ارزشی و کاهش عملکرد. |
| عوامل ایجادکننده | حجم کار بالا، محیط ناسالم، امنیت شغلی پایین، تعارض با همکاران/مدیر، درآمد ناکافی، دورکاری بدون ساختار. |
| مراحل پیشرفت | 1) کاهش انگیزه 2) خستگی ذهنی 3) افت عملکرد و کناره گیری 4) ورود علائم افسردگی به زندگی شخصی. |
| عوارض | کاهش بهره وری، اختلال خواب، اضطراب، آسیب روابط خانوادگی و کاری، احتمال ترک شغل ناگهانی. |
| چه کسانی در معرض اند | افراد پرکار، شیفت کاری، کمال گراها، کارکنان خدماتی/درمانی، افراد با استرس مزمن یا حمایت اجتماعی کم. |
| تشخیص و تست ها | تست هایی مثل PHQ-9 برای غربالگری استفاده می شود اما تشخیص نهایی فقط با ارزیابی متخصص و بررسی شرایط زندگی ممکن است. |
| درمان | ترکیبی از روان درمانی، اصلاح شرایط کاری، تغییر سبک زندگی و در موارد شدید درمان دارویی زیر نظر روانپزشک. |
| پیشگیری | تعیین مرزهای کاری، مدیریت استرس، خواب منظم، ارتباط مؤثر، استفاده از مرخصی، و حفظ فعالیت های خارج از کار. |
فهرست مطالب
- 1 منظور از خودزنی چیست؟
- 2 خودزنی در نوجوانان چرا اتفاق می افتد؟
- 3 سایر دلایل خودزنی نوجوانان
- 4 خودزنی نشانه چیست؟
- 5 سنین خودزنی در نوجوانان
- 6 خودزنی در نوجوانان چه علائمی دارد؟
- 7 خودزنی در نوجوانان چگونه اتفاق می افتد؟
- 8 خودآزاری دیجیتال یا خودزنی سایبری چیست؟
- 9 شیوه درست برخورد با خودزنی نوجوانان
- 10 راه جلوگیری از خودزنی
- 11 خودزنی چگونه درمان می شود؟
- 12 نقش خانواده در سلامت روان فرزندان
- 13 خودزنی در ایران
منظور از خودزنی چیست؟
خودزنی یا خود آسیب رسانی یعنی فرد به صورت عمدی به بدن خود آسیب می رساند. این آسیب ممکن است به شکل بریدن پوست، سوزاندن، خراش دادن شدید، کوبیدن بدن به دیوار، کندن زخم ها یا آسیب های تکراری دیگر دیده شود.
در نوجوانان، خودزنی معمولا نشانه یک رنج روانی پنهان است، نه صرفا لجبازی، جلب توجه یا بی تربیتی.
نکته مهم این است که خودزنی با خودکشی یکی نیست، اما بی خطر هم نیست. نوجوان ممکن است قصد مرگ نداشته باشد، ولی تکرار خودزنی می تواند شدت آسیب، عفونت، اسکار پوستی، احساس شرم، انزوا و خطر افکار خودکشی را بیشتر کند.
بنابراین هر نوع خودزنی باید جدی گرفته شود و بهتر است نوجوان توسط روانشناس یا روانپزشک کودک و نوجوان ارزیابی شود.
همچنین بخوانید:افسردگی فصلی (sad) چیست؟【انواع + علت + روش درمان】خودزنی در نوجوانان چرا اتفاق می افتد؟
خودزنی معمولا زمانی رخ می دهد که نوجوان راه سالمی برای بیان یا کنترل احساسات شدید ندارد. او ممکن است نتواند بگوید «حالم بد است»، «تحمل ندارم»، «می ترسم»، «خشمگینم» یا «احساس بی ارزشی می کنم»، پس درد روانی را به درد جسمی تبدیل می کند.
این کار ممکن است چند دقیقه احساس آرامش بدهد، اما مشکل اصلی را حل نمی کند و به مرور می تواند به یک الگوی تکراری تبدیل شود
علت خودزنی در نوجوانان
اصلی ترین علت خودزنی در نوجوانان، مشکل در تنظیم هیجان است. تنظیم هیجان یعنی نوجوان بتواند احساسات شدید را بشناسد، تحمل کند و بدون آسیب زدن به خود یا دیگران از آن عبور کند. وقتی این مهارت ضعیف باشد، نوجوان ممکن است برای کنترل فشار روانی به خودزنی پناه ببرد.
علت های شایع شامل موارد زیر است:
- کاهش موقت اضطراب، خشم، غم یا تنش درونی
- تنبیه کردن خود به دلیل احساس گناه یا بی ارزشی
- فرار از بی حسی عاطفی و تلاش برای «حس کردن چیزی»
- تبدیل درد روانی به درد جسمی قابل مشاهده
- تلاش برای کنترل بدن در شرایطی که زندگی برای نوجوان غیر قابل کنترل شده است
- بیان رنجی که نوجوان نمی تواند درباره آن حرف بزند
این دلایل رفتار را توجیه نمی کنند، اما کمک می کنند خانواده به جای سرزنش، مسیر درمان را درست انتخاب کند
همچنین بخوانید:تاثیر انرژی درمانی بر افسردگیسایر دلایل خودزنی نوجوانان
خودزنی معمولا فقط یک علت ندارد. چند عامل فردی، خانوادگی و اجتماعی می توانند همزمان کنار هم قرار بگیرند و خطر را بالا ببرند. مهم ترین این عوامل عبارتند از:
- افسردگی، اضطراب، وسواس، اختلال خوردن یا اختلال استرس پس از سانحه
- تجربه آزار جسمی، عاطفی، جنسی، تحقیر، قلدری یا طرد شدن
- تنش شدید در خانه، دعوای مداوم والدین، کنترل افراطی یا بی توجهی عاطفی
- فشار تحصیلی، شکست عاطفی، مقایسه شدن یا ترس از آینده
- ارتباط با دوستانی که خودزنی می کنند یا درباره آن محتوای آسیب زا منتشر می کنند
- استفاده طولانی و کنترل نشده از شبکه های اجتماعی
- مصرف مواد، الکل یا رفتارهای پر خطر دیگر
- احساس تنهایی، شرم، بی ارزشی یا نداشتن فرد امن برای گفت و گو
در چنین شرایطی، فقط پنهان کردن وسایل آسیب زا کافی نیست. باید علت های زمینه ای شناسایی و درمان شوند.
چه کسانی بیشتر در معرض خطر خودزنی هستند
خودزنی ممکن است در هر نوجوانی رخ دهد، اما بعضی نوجوانان آسیب پذیرتر هستند. اگر نوجوان شما یکی از شرایط زیر را دارد، بهتر است نشانه ها را با دقت بیشتری بررسی کنید:
- سابقه افسردگی، اضطراب شدید، حملات پانیک یا افکار خودکشی
- سابقه تروما، سوگ، جدایی والدین، خشونت خانگی یا آزار
- افت ناگهانی تحصیلی، انزوا یا تغییر شدید در خواب و اشتها
- عزت نفس پایین و خود انتقادی شدید
- قلدری در مدرسه یا فضای مجازی
- روابط خانوادگی سرد، پر تنش یا همراه با سرزنش
- دسترسی آسان به وسایل آسیب زا
- سابقه خودزنی در دوستان نزدیک
- ناتوانی در بیان احساسات یا درخواست کمک
اگر چند مورد از این نشانه ها همزمان وجود دارد، ارزیابی تخصصی را به تعویق نیندازید. رزرو نوبت با روانشناس نوجوان در بیمارستان پارسا می تواند قدم اول برای تشخیص دقیق و پیشگیری از آسیب های جدی تر باشد
همچنین بخوانید:کتامین درمانی یا تراپیخودزنی نشانه چیست؟
خودزنی نشانه ضعف شخصیت یا «بد بودن» نوجوان نیست. این رفتار معمولا نشانه فشار روانی حل نشده، ناتوانی در مدیریت احساسات، احساس بی پناهی یا وجود یک مشکل سلامت روان است. گاهی خودزنی با افسردگی، اضطراب، اختلال استرس پس از سانحه، اختلال خوردن، وسواس، مصرف مواد یا مشکلات کنترل تکانه همراه می شود.
با دیدن خودزنی نباید فقط دنبال یک برچسب تشخیصی باشید. مهم تر این است که بررسی کنید نوجوان چه احساسی را نمی تواند تحمل کند، چه چیزی او را به نقطه انفجار می رساند و چه حمایت هایی در خانه، مدرسه و درمان لازم دارد.
همچنین بخوانید:درمان افسردگی با rTMSسنین خودزنی در نوجوانان
خودزنی معمولا از سال های ابتدایی نوجوانی شروع می شود و در دوره متوسطه بیشتر دیده می شود. شروع آن در حدود ۱۲ تا ۱۴ سالگی غیر معمول نیست و در برخی نوجوانان تا سال های پایانی نوجوانی ادامه پیدا می کند. با این حال، خودزنی در کودکان کوچک تر یا جوانان نیز ممکن است رخ دهد و نباید فقط به سن نوجوانی محدود شود
هر چه خودزنی زودتر شناسایی شود، درمان ساده تر و احتمال تکرار کمتر می شود. اگر نوجوان فقط یک بار خودزنی کرده است، باز هم بهتر است گفت و گوی جدی، آرام و تخصصی انجام شود؛ چون همان یک بار می تواند نشانه فشار روانی مهمی باشد.
رابطه خودزنی با خودکشی
خودزنی همیشه به معنی قصد خودکشی نیست. بسیاری از نوجوانانی که خودزنی می کنند، می خواهند از فشار روانی فرار کنند، نه اینکه به زندگی خود پایان دهند. اما این تفاوت نباید باعث بی توجهی شود. خودزنی تکراری، شدید یا همراه با ناامیدی می تواند خطر افکار و رفتار خودکشی را افزایش دهد
در این شرایط باید فوری اقدام کنید:
- نوجوان درباره مردن، نبودن یا بی ارزش بودن زندگی حرف می زند.
- پیام خداحافظی، وصیت، بخشیدن وسایل یا جست و جوی روش های آسیب به خود دیده می شود.
- خودزنی شدیدتر، عمیق تر یا پرتکرارتر شده است.
- نوجوان مواد، دارو یا وسیله آسیب زا جمع آوری کرده است.
- بعد از یک دوره آشفتگی شدید، ناگهان آرام و بی تفاوت شده است.
- می گوید «دیگر تحمل ندارم» یا «همه از دست من راحت می شوند».
در این موارد، نوجوان را تنها نگذارید، وسایل خطرناک و داروها را از دسترس خارج کنید و با ۱۱۵، ۱۲۳ یا نزدیک ترین اورژانس بیمارستانی تماس بگیرید.
همچنین بخوانید:درمان افسردگی با تحریک الکتریکی مغز TDCSخودزنی در نوجوانان چه علائمی دارد؟
بسیاری از نوجوانان خودزنی را پنهان می کنند. ممکن است زخم ها را با لباس، دستبند، آرایش، بهانه های ورزشی یا داستان های تکراری درباره زمین خوردن توضیح دهند. بنابراین لازم است خانواده فقط به زخم ها نگاه نکند و تغییرات رفتاری، احساسی و جسمی را هم جدی بگیرد
علائم رفتاری نوجوانانی که خودزنی می کند
رفتارهای زیر می توانند زنگ خطر باشند، به ویژه اگر ناگهانی یا تکراری شوند:
- پوشیدن لباس آستین بلند یا شلوار بلند در هوای گرم
- پرهیز از شنا، ورزش، مهمانی یا موقعیت هایی که بدن دیده می شود
- قفل کردن طولانی در اتاق یا حمام
- پنهان کردن وسایل تیز، فندک، تیغ یا اشیای غیر معمول
- توضیح های مبهم و تکراری درباره زخم ها
- افت تحصیلی، غیبت از مدرسه یا کاهش تمرکز
- فاصله گرفتن از دوستان و خانواده
- جست و جوی محتوای مربوط به خودزنی یا مرگ در اینترنت
- شستن جداگانه لباس ها یا پنهان کردن لباس های خونی
دیدن یک نشانه به تنهایی قطعی نیست، اما ترکیب چند نشانه نیاز به بررسی آرام و جدی دارد
علائم احساسی نوجوانانی که خودزنی می کند
خودزنی اغلب با آشفتگی احساسی همراه است. به این تغییرات توجه کنید:
- غم مداوم، ناامیدی یا بی انگیزگی
- اضطراب شدید، حملات ترس یا بی قراری
- خشم ناگهانی یا تحریک پذیری بالا
- احساس گناه، شرم یا تنفر از خود
- حساسیت شدید به طرد شدن یا انتقاد
- احساس تنهایی حتی در جمع
- حرف زدن درباره بی ارزشی، پوچی یا خسته شدن از زندگی
- نوسان شدید خلق؛ یک روز آرام و روز بعد بسیار آشفته
این علائم می توانند نشانه افسردگی یا اضطراب نیز باشند. تشخیص قطعی باید توسط متخصص انجام شود.
علائم فیزیکی نوجوانانی که خودزنی می کند
علائم جسمی معمولا روی دست، مچ، بازو، ران، شکم یا بخش هایی از بدن دیده می شود که به راحتی پوشانده می شوند. نشانه های مهم عبارتند از:
- بریدگی ها، خراش ها یا سوختگی های تکراری
- زخم هایی با الگوی مشابه یا در یک ناحیه خاص
- اسکارهای قدیمی کنار زخم های تازه
- دلمه هایی که مرتب کنده می شوند
- کبودی یا آسیب های بی دلیل
- عفونت، قرمزی، تورم یا ترشح از زخم
- استفاده زیاد از چسب زخم، باند یا کرم های پوشاننده
اگر زخم عمیق است، خونریزی متوقف نمی شود، علائم عفونت وجود دارد یا احتمال مصرف دارو و مواد هست، اولویت با مراجعه فوری پزشکی است.
خودزنی در نوجوانان چگونه اتفاق می افتد؟
خودزنی معمولا ناگهانی به نظر می رسد، اما اغلب یک چرخه تکراری دارد. ابتدا نوجوان با یک محرک روبرو می شود؛ مثلا دعوا، تحقیر، شکست، اضطراب امتحان، طرد شدن یا دیدن محتوای آسیب زا در فضای مجازی.
سپس احساسات شدید بالا می رود و نوجوان فکر می کند راهی برای تحمل آن ندارد. بعد به خود آسیب می زند و ممکن است چند دقیقه آرام شود. بعد از آن معمولا شرم، ترس، پشیمانی و پنهان کاری شروع می شود.
این چرخه اگر درمان نشود، می تواند تکرار شود. هدف درمان این است که نوجوان قبل از رسیدن به مرحله آسیب، نشانه های خطر را بشناسد و از روش های سالم تر استفاده کند؛
مانند تماس با فرد امن، خروج از تنهایی، تمرین تنفس، نوشتن احساسات، فعالیت بدنی، دوش گرفتن، گوش دادن به موسیقی آرام، تمرین ذهن آگاهی و مراجعه به درمانگر.
خودآزاری دیجیتال یا خودزنی سایبری چیست؟
خودآزاری دیجیتال یعنی نوجوان به صورت ناشناس، با حساب کاربری مخفی یا از طریق پیام های آنلاین، محتوای توهین آمیز، تهدید آمیز یا تحقیر کننده علیه خودش منتشر می کند. در ظاهر ممکن است شبیه قلدری اینترنتی باشد، اما گاهی فرستنده و گیرنده یک نفر هستند.
این رفتار می تواند چند هدف پنهان داشته باشد:
- درخواست کمک بدون گفتن مستقیم مشکل
- امتحان کردن واکنش دوستان یا خانواده
- تایید کردن باورهای منفی نوجوان درباره خودش
- تخلیه خشم، شرم یا نفرت از خود
- جلب توجه به رنجی که نمی تواند حضوری بیان کند
اگر نوجوان پیام های توهین آمیز دریافت می کند، فقط به دنبال مقصر بیرونی نباشید. محتوا، زمان ارسال، حساب های ناشناس و وضعیت روانی نوجوان را با دقت بررسی کنید.
برخورد خشن یا افشاگری در جمع، مشکل را بدتر می کند. بهتر است با حفظ حریم خصوصی، از مشاور مدرسه، روانشناس یا روانپزشک کمک بگیرید.
Burn-out is a syndrome conceptualized as resulting from chronic workplace stress that has not been successfully managed.
ترجمه: فرسودگی شغلی سندرمی است که حاصل استرس مزمن محیط کار تلقی میشود؛ استرسی که بهطور موفقیت آمیز مدیریت نشده است.
مقالات مرتبط
[custom_related_posts]شیوه درست برخورد با خودزنی نوجوانان
اولین واکنش خانواده بسیار مهم است. خشم، تهدید، تنبیه، بازرسی تحقیر آمیز یا گفتن جمله هایی مثل «برای جلب توجه است» باعث می شود نوجوان بیشتر پنهان کاری کند. هدف شما باید سه چیز باشد: حفظ ایمنی، باز کردن مسیر گفت و گو و رساندن نوجوان به کمک تخصصی.
چگونه با نوجوان درباره خودزنی صحبت کنیم؟
برای شروع گفت و گو، زمان آرامی را انتخاب کنید و با لحن کنترل کننده وارد نشوید. مستقیم، کوتاه و بدون قضاوت حرف بزنید. چند جمله مناسب:
- «من چند زخم دیدم و نگران سلامتت هستم.»
- «نمی خواهم دعوایت کنم. می خواهم بفهمم چه فشاری را تحمل می کنی.»
- «لازم نیست همین الان همه چیز را توضیح بدهی، اما نمی خواهم با این درد تنها بمانی.»
- «آیا تا به حال به مردن یا آسیب جدی به خودت فکر کرده ای؟»
پرسیدن درباره خودکشی، فکر خودکشی را در ذهن نوجوان ایجاد نمی کند. برعکس، می تواند راه گفت و گو را باز کند و خطر را روشن تر نشان دهد. اگر نوجوان جواب داد «بله» یا «گاهی»، موضوع را فوری جدی بگیرید و کمک تخصصی بگیرید.
از این واکنش ها پرهیز کنید:
- «این کارها مسخره است.»
- «آبرومان را بردی.»
- «اگر یک بار دیگر این کار را بکنی، تنبیه می شوی.»
- «تو فقط توجه می خواهی.»
- «قول بده دیگر تکرار نمی کنی» بدون اینکه برنامه درمانی و ایمنی داشته باشید.
چگونه می توانیم به کسی که خودزنی می کند کمک کنیم؟
کمک واقعی یعنی همدلی همراه با اقدام. فقط دلداری دادن کافی نیست و فقط کنترل کردن هم جواب نمی دهد. این کارها موثرترند:
- زخم را از نظر پزشکی بررسی کنید و در صورت نیاز به اورژانس مراجعه کنید.
- نوجوان را در بحران تنها نگذارید.
- داروها، تیغ، چاقو، فندک و وسایل خطرناک را با احترام و بدون تحقیر از دسترس خارج کنید.
- یک فرد امن در خانواده یا مدرسه مشخص کنید که نوجوان بتواند با او حرف بزند.
- با نوجوان یک برنامه ایمنی بنویسید: محرک ها، نشانه های هشدار، کارهای جایگزین، افراد قابل تماس و شماره های اضطراری.
- از مشاور مدرسه کمک بگیرید، اما حریم خصوصی نوجوان را تا حد امکان حفظ کنید.
- برای ارزیابی روانشناسی یا روانپزشکی وقت بگیرید.
در بیمارستان پارسا، مراجعه زودهنگام به متخصص می تواند به خانواده کمک کند تا بین خودزنی، افسردگی، اضطراب، تروما و خطر خودکشی تمایز بگذارد و درمان مناسب را شروع کند.
راه جلوگیری از خودزنی
پیشگیری یعنی کم کردن محرک ها و تقویت مهارت های سالم. هدف این نیست که نوجوان فقط «قول بدهد» خودزنی نکند؛ باید ابزار جایگزین داشته باشد.
راهکارهای کاربردی:
- برنامه خواب منظم و کاهش بیداری شبانه
- کاهش تنهایی طولانی در زمان های بحرانی
- محدود کردن دسترسی به محتوای آسیب زا در فضای مجازی
- گفت و گوی روزانه کوتاه و بدون بازجویی
- آموزش نام گذاری احساسات؛ مثلا «الان خشمگینم»، «الان شرم دارم»، «الان مضطربم»
- تمرین تنفس آرام، شمارش معکوس، نوشتن احساسات و فعالیت بدنی
- مشخص کردن یک پیام رمز یا جمله کوتاه برای درخواست کمک
- درمان افسردگی، اضطراب، وسواس، اختلال خوردن یا تروما در صورت وجود
- هماهنگی خانواده، مدرسه و درمانگر
پیشگیری زمانی موثر است که نوجوان احساس کند دیده می شود، نه اینکه فقط کنترل می شود.
چه زمانی باید برای درمان خودزنی نوجوان به روانشناس مراجعه کرد؟
با دیدن هر نوع خودزنی بهتر است ارزیابی تخصصی انجام شود، حتی اگر آسیب سطحی باشد. اما در موارد زیر مراجعه فوری ضروری است:
- خودزنی تکرار شده یا شدت آن بیشتر شده است.
- نوجوان درباره مرگ، خودکشی یا بی ارزش بودن زندگی حرف می زند.
- زخم ها عمیق، عفونی یا همراه با خونریزی قابل توجه هستند.
- نوجوان مواد، الکل یا دارو مصرف کرده است.
- افت تحصیلی، انزوا، پرخاشگری یا بی خوابی شدید دیده می شود.
- خانواده نمی تواند نوجوان را در خانه ایمن نگه دارد.
- نوجوان از صحبت با خانواده امتناع می کند، اما حال روانی او نگران کننده است.
- سابقه اقدام به خودکشی یا بستری روانپزشکی وجود دارد.
در این شرایط، رزرو نوبت روانشناسی یا روانپزشکی در بیمارستان پارسا می تواند مسیر ارزیابی، تشخیص و درمان را سریع تر و دقیق تر کند.
خودزنی چگونه درمان می شود؟
درمان خودزنی فقط متوقف کردن یک رفتار نیست. درمان باید علت های زمینه ای، مهارت های هیجانی، روابط خانوادگی و خطر خودکشی را هم بررسی کند. معمولا درمان شامل چند بخش است:
- ارزیابی روانشناسی و روانپزشکی برای بررسی افسردگی، اضطراب، تروما، اختلال خوردن، مصرف مواد و افکار خودکشی
- درمان شناختی رفتاری برای شناسایی فکرهای آسیب زا و جایگزین کردن رفتارهای سالم
- درمان دیالکتیکی رفتاری برای نوجوانانی که هیجان های شدید، تکانه های ناگهانی یا خودزنی مکرر دارند
- خانواده درمانی برای اصلاح الگوهای سرزنش، سکوت، کنترل افراطی یا تنش های خانه
- آموزش مهارت های تحمل پریشانی، حل مسئله و ارتباط سالم
- برنامه ایمنی برای زمان های بحران
- درمان دارویی در صورت وجود اختلال زمینه ای مانند افسردگی یا اضطراب شدید
دارو درمانی به تنهایی درمان اختصاصی خودزنی نیست. اگر دارو لازم باشد، برای مشکل زمینه ای تجویز می شود و باید زیر نظر روانپزشک مصرف شود. در موارد شدید یا پر خطر، ممکن است بستری کوتاه مدت برای حفظ ایمنی نوجوان لازم باشد.
نقش خانواده در سلامت روان فرزندان
خانواده مهم ترین محیط محافظتی برای نوجوان است. نوجوانی که در خانه احساس امنیت، احترام و شنیده شدن دارد، راحت تر درباره بحران های خود حرف می زند. نقش خانواده این نیست که درمانگر شود؛ نقش خانواده این است که فضای امن برای درمان و بهبود ایجاد کند.
کارهایی که خانواده باید جدی بگیرد:
- گوش دادن بدون قطع کردن و نصیحت فوری
- پرهیز از تحقیر، مقایسه و تهدید
- احترام به حریم خصوصی همراه با نظارت ایمن
- ایجاد برنامه منظم برای خواب، غذا، مدرسه و فعالیت بدنی
- کنترل منطقی فضای مجازی، نه قطع ناگهانی و تنبیهی
- هماهنگی با مدرسه در صورت وجود قلدری یا افت تحصیلی
- یادگیری مهارت گفت و گو با نوجوان
- مراجعه خانوادگی به درمانگر در صورت تنش شدید خان
اگر والدین خودشان دچار اضطراب، افسردگی، خشم کنترل نشده یا تعارض زناشویی شدید هستند، درمان والدین نیز بخشی از کمک به نوجوان است.
خودزنی در ایران
در ایران آمار واحد و قطعی درباره خودزنی نوجوانان وجود ندارد، چون تعریف خودزنی، سن نمونه ها، شهر محل مطالعه و روش پرسشگری در پژوهش ها متفاوت است. در برخی بررسی های ایرانی، شیوع خود جرحی بدون قصد خودکشی از چند درصد تا بیش از ۲۰ درصد گزارش شده است.
در یک مطالعه بزرگ روی دانش آموزان دبیرستانی و دانشجویان در غرب و شمال غرب ایران، شیوع تجربه طول عمر خودزنی بدون قصد خودکشی ۲۴.۴ درصد گزارش شد؛ این عدد در دانش آموزان دبیرستانی ۲۱.۴ درصد و در دانشجویان ۲۹.۳ درصد بود.
این تفاوت ها نشان می دهد که خودزنی در ایران یک مسئله پنهان و قابل چشم پوشی نیست. بسیاری از نوجوانان به دلیل ترس از قضاوت، نگرانی از آبرو، تنبیه یا نادیده گرفته شدن، مشکل خود را مطرح نمی کنند.
خانواده ها باید بدانند مراجعه به روانشناس یا روانپزشک به معنی «دیوانه بودن» نوجوان نیست؛ این مراجعه یک اقدام درمانی و پیشگیرانه برای حفظ سلامت و امنیت اوست.
در بحران فوری، تماس با ۱۲۳ برای اورژانس اجتماعی، ۱۱۵ برای فوریت پزشکی و ۱۴۸۰ برای مشاوره تلفنی می تواند کمک کننده باشد.
اگر خطر فوری وجود ندارد اما خودزنی، افسردگی، اضطراب یا افکار آسیب به خود دیده می شود، بهتر است برای ارزیابی تخصصی در بیمارستان پارسا نوبت بگیرید.
کلام آخر
خودزنی در نوجوانان نشانه رنج روانی جدی است و نباید با سرزنش، ترس یا پنهان کاری با آن برخورد کرد. این رفتار همیشه به معنی قصد خودکشی نیست، اما می تواند خطر آسیب های شدیدتر را بالا ببرد.
بهترین اقدام خانواده این است که آرام بماند، نوجوان را قضاوت نکند، محیط را ایمن کند، درباره افکار خودکشی مستقیم بپرسد و ارزیابی تخصصی را زود شروع کند. برای بررسی دقیق علت خودزنی، درمان افسردگی یا اضطراب احتمالی و آموزش مهارت های ایمن به نوجوان و خانواده، رزرو نوبت روانشناسی یا روانپزشکی در بیمارستان پارسا می تواند مسیر درمان را روشن تر کند.
