عمل لوزه
- عمل لوزه برای درمان مشکلاتی مانند عفونت های مکرر لوزه، بزرگی لوزه و اختلال تنفس هنگام خواب انجام می شود و برای همه افراد مبتلا به گلودرد، گزینه مناسبی نیست.
- برداشتن لوزه معمولا زمانی پیشنهاد می شود که علائم شدید، تکرارشونده یا تاثیرگذار بر کیفیت زندگی باشند؛ مانند عفونت های متعدد، آپنه خواب یا انسداد راه هوایی.
- دوره نقاهت عمل لوزه در بیشتر افراد حدود ۱۰ تا ۱۴ روز طول می کشد، اما زمان دقیق به سن، شرایط بدن و نوع جراحی بستگی دارد.
- درد گلو، گوش درد، سختی بلع و کاهش اشتها در روزهای اول بعد از جراحی شایع است و معمولا با مراقبت و داروهای تجویز شده کنترل می شود.
- پس از عمل، رعایت تغذیه مناسب، نوشیدن مایعات کافی و توجه به علائم هشدار مانند خونریزی اهمیت زیادی دارد.
مطلب پزشکی زیر را خلاصه بخوانید
عمل لوزه چیست و چرا انجام می شود؟
عمل لوزه یا تونسیلکتومی، جراحی برداشتن لوزه ها از بخش پشتی گلو است. پزشک زمانی این جراحی را پیشنهاد می کند که لوزه ها به جای کمک به دفاع بدن، باعث ایجاد مشکلاتی مانند عفونت های مکرر، انسداد مسیر تنفس یا اختلال خواب شوند.
در این جراحی، یک یا هر دو لوزه با روش مناسب خارج می شوند. تونسیلکتومی یکی از جراحی های رایج گوش، حلق و بینی است و از دلایل شایع انجام آن می توان به عفونت های تکرارشونده گلو و اختلالات تنفسی هنگام خواب اشاره کرد.
لوزه ها چه نقشی در بدن دارند؟
لوزه ها مجموعه ای از بافت های لنفاوی در انتهای گلو هستند و بخشی از سیستم ایمنی بدن محسوب می شوند. این بافت ها در دوران کودکی در شناسایی برخی عوامل بیماری زا مانند ویروس ها و باکتری هایی که از راه دهان و بینی وارد بدن می شوند، نقش دارند.
با افزایش سن، بخش های دیگری از سیستم ایمنی وظایف مشابهی را انجام می دهند. به همین دلیل، در شرایطی که لوزه ها باعث عفونت های مکرر یا مشکلات تنفسی شوند، پزشک ممکن است برداشتن آنها را بررسی کند.
چه زمانی برداشتن لوزه توصیه می شود؟
تصمیم برای انجام عمل لوزه باید پس از معاینه پزشک متخصص گوش، حلق و بینی و بررسی سابقه علائم گرفته شود. معمولا موارد زیر از مهم ترین معیارهای بررسی هستند:
- عفونت های شدید و تکرارشونده لوزه که فعالیت روزمره، مدرسه یا کار را مختل می کنند.
- بزرگی لوزه ها که باعث خرخر شدید، تنفس دهانی یا قطع تنفس هنگام خواب می شود.
- ایجاد عوارضی مانند آبسه اطراف لوزه یا مشکلات مزمن مرتبط با لوزه.
- وجود سنگ لوزه های مکرر که با درمان های ساده کنترل نمی شوند.
همچنین بخوانید:عمل انحراف بینی (سپتوپلاستی)دلایل اصلی انجام عمل لوزه
همه موارد التهاب لوزه نیاز به جراحی ندارند. پزشک معمولا زمانی جراحی را پیشنهاد می کند که درمان های معمول کافی نباشند یا ادامه مشکل، سلامت فرد را تحت تاثیر قرار دهد.
عفونت های مکرر لوزه و گلودردهای شدید
یکی از دلایل اصلی عمل لوزه، التهاب های مکرر و شدید است. اگر فرد در مدت طولانی بارها دچار گلودرد، تب، تورم لوزه یا عفونت تایید شده شود، پزشک تعداد و شدت حملات را بررسی می کند.
در برخی راهنماهای پزشکی، برای کودکان، سابقه حدود ۷ دوره عفونت مستند در یک سال، ۵ دوره در هر سال طی دو سال یا ۳ دوره در هر سال طی سه سال می تواند از معیارهای بررسی جراحی باشد؛ البته تصمیم نهایی به شرایط هر بیمار بستگی دارد.
بزرگی لوزه و مشکلات تنفسی هنگام خواب
گاهی لوزه ها بیش از حد بزرگ می شوند و فضای عبور هوا در گلو را کاهش می دهند. این وضعیت می تواند باعث خرخر، خواب بی کیفیت، تنفس دهانی و بیدار شدن های مکرر در طول شب شود.
در کودکان، بزرگی لوزه یکی از علت های مهم بررسی اختلالات تنفسی هنگام خواب است. اگر علائم شدید باشد، پزشک ممکن است جراحی لوزه یا برداشتن همزمان لوزه سوم را بررسی کند.
آپنه خواب و اختلالات ناشی از بزرگی لوزه
آپنه خواب انسدادی به قطع یا کاهش جریان هوا هنگام خواب گفته می شود. بزرگی لوزه ها می تواند یکی از عوامل ایجاد این مشکل باشد. نشانه های قابل توجه شامل موارد زیر است:
- خرخر بلند و مداوم.
- مکث در تنفس هنگام خواب که معمولا توسط خانواده مشاهده می شود.
- خواب آلودگی روزانه یا کاهش تمرکز.
- بی قراری یا مشکلات رفتاری در برخی کودکان.
در صورت تایید آپنه خواب، پزشک شدت بیماری و علت انسداد را بررسی می کند تا بهترین روش درمان انتخاب شود.
سنگ لوزه و مشکلات مزمن مرتبط با آن
سنگ لوزه یا تونسیلولیت، توده های کوچک و سفتی هستند که از تجمع ذرات غذا، سلول های مرده و مواد معدنی در شیارهای لوزه ایجاد می شوند. این مشکل معمولا خطرناک نیست، اما ممکن است باعث بوی بد دهان، احساس جسم خارجی در گلو یا ناراحتی مداوم شود.
در بیشتر افراد، رعایت بهداشت دهان، شستشوی مناسب و درمان های ساده کمک کننده است. اگر سنگ لوزه به شکل مکرر ایجاد شود یا علائم آزاردهنده باقی بماند، پزشک می تواند گزینه های درمانی مختلف از جمله جراحی را بررسی کند.
انواع روش های عمل لوزه
نوع جراحی لوزه به شرایط بیمار، سن، اندازه لوزه ها و دلیل انجام عمل بستگی دارد. پزشک قبل از جراحی مشخص می کند که برداشتن کامل لوزه لازم است یا روش محدودتر می تواند نتیجه مناسبی ایجاد کند.
برداشتن کامل لوزه (Tonsillectomy)
در روش برداشتن کامل لوزه، تمام بافت لوزه از محل قرارگیری خود خارج می شود. این روش معمولا برای افرادی استفاده می شود که عفونت های شدید، بزرگی قابل توجه لوزه یا مشکلات تنفسی ناشی از لوزه دارند.
تونسیلکتومی به معنی خارج کردن کامل لوزه همراه با پوشش آن از فضای اطراف لوزه است و ممکن است به تنهایی یا همراه با جراحی لوزه سوم انجام شود.
روش های جراحی و تکنیک های مورد استفاده
جراح با توجه به شرایط بیمار از تکنیک های مختلفی استفاده می کند. تفاوت این روش ها بیشتر در ابزار مورد استفاده، میزان آسیب بافتی و کنترل خونریزی است.
| روش | توضیح |
| جراحی سنتی | برداشت لوزه با ابزار جراحی معمول و کنترل خونریزی در پایان عمل. |
| الکتروکوتر | استفاده از انرژی حرارتی برای جدا کردن بافت و کنترل خونریزی. |
| کوبلیشن | استفاده از انرژی رادیویی در محیط نمکی که می تواند با تولید حرارت کمتر انجام شود. |
همچنین بخوانید:عمل رینوپلاستی (جراحی بینی)مراحل عمل لوزه چگونه است؟
اقدامات و آمادگی های قبل از جراحی
پیش از عمل، پزشک سابقه بیماری ها، داروهای مصرفی، حساسیت ها و وضعیت عمومی سلامت را بررسی می کند. ممکن است آزمایش خون یا بررسی های تکمیلی برای برخی افراد درخواست شود.
قبل از جراحی معمولا باید موارد زیر را رعایت کنید:
- درباره تمام داروهای مصرفی، به ویژه داروهای رقیق کننده خون، به پزشک اطلاع دهید.
- طبق دستور پزشک، از خوردن و آشامیدن در ساعات مشخص قبل از بیهوشی خودداری کنید.
- در صورت بروز علائمی مانند تب یا عفونت فعال، موضوع را به تیم درمان اطلاع دهید.
روند انجام جراحی لوزه
عمل لوزه معمولا با بیهوشی عمومی انجام می شود. جراح از طریق دهان به لوزه ها دسترسی پیدا می کند و بدون ایجاد برش روی پوست، بافت مورد نظر را خارج می کند. مدت زمان عمل اغلب حدود ۳۰ تا ۶۰ دقیقه است، اما زمان دقیق به شرایط بیمار و نوع جراحی بستگی دارد.
مدت زمان عمل و شرایط ترخیص
بسیاری از بیماران در همان روز جراحی پس از پایدار شدن شرایط عمومی ترخیص می شوند. برخی افراد، به ویژه کودکان کم سن یا بیمارانی که شرایط خاص دارند، ممکن است نیاز به مراقبت بیشتر یا ماندن طولانی تر داشته باشند.
در بیمارستان پارسا، مسیر مراجعه، ارزیابی اولیه و پیگیری های پس از درمان با هماهنگی بخش مربوط و پزشک متخصص انجام می شود تا بیمار اطلاعات لازم را درباره روند درمان دریافت کند.
مراقبت های بعد از عمل لوزه
تغذیه مناسب بعد از جراحی لوزه
تغذیه مناسب به کاهش ناراحتی و جلوگیری از کم آبی بدن کمک می کند. در روزهای اول معمولا غذاهای نرم و خنک تحمل بهتری دارند.
- آب، مایعات خنک، سوپ رقیق و غذاهای نرم گزینه های مناسب تری هستند.
- غذاهای تند، خشک، سفت یا بسیار داغ می توانند گلو را تحریک کنند.
- نوشیدن مایعات کافی برای پیشگیری از کم آبی اهمیت دارد.
“Tonsillectomy is a surgical procedure performed with or without adenoidectomy that completely removes the tonsil, including its capsule.”
تونسیلکتومی یک روش جراحی است که با یا بدون برداشتن لوزه سوم انجام می شود و لوزه را به طور کامل همراه با کپسول آن خارج می کند.
به نقل از StatPearls – NCBI Bookshelf
کنترل درد و داروهای مورد نیاز
درد گلو پس از عمل لوزه طبیعی است و معمولا در چند روز اول بیشتر احساس می شود. ممکن است درد به گوش ها نیز انتشار پیدا کند. پزشک بر اساس سن، وزن و شرایط بیمار داروی مناسب برای کنترل درد تجویز می کند.
مصرف دارو باید دقیقا طبق دستور پزشک باشد. استفاده خودسرانه از داروهای خاص، به ویژه داروهایی که خطر خونریزی را افزایش می دهند، توصیه نمی شود.
فعالیت هایی که باید بعد از عمل محدود شوند
در دوره نقاهت بهتر است فعالیت هایی که فشار بدن را افزایش می دهند محدود شوند. معمولا توصیه می شود:
- تا زمان اجازه پزشک از ورزش سنگین خودداری کنید.
- از بلند کردن اجسام سنگین در روزهای ابتدایی پرهیز کنید.
- استراحت کافی داشته باشید و به علائم بدن توجه کنید.
همچنین بخوانید:عمل پولیپ بینیدوران نقاهت عمل لوزه چقدر طول می کشد؟
روند بهبودی در روزهای اول بعد از جراحی
بیشتر افراد طی ۱۰ تا ۱۴ روز بهبود قابل توجهی پیدا می کنند. در روزهای اول، درد هنگام بلع، کاهش اشتها و احساس ناراحتی در گلو شایع است.
ایجاد لایه سفید یا زرد روی محل جراحی معمولا بخشی از روند ترمیم است و به تنهایی نشانه عفونت نیست. با این حال، تب بالا، درد غیرقابل کنترل یا خونریزی نیاز به بررسی پزشکی دارد.
زمان بازگشت به مدرسه، کار و فعالیت های روزمره
زمان بازگشت به فعالیت های معمول به شرایط فرد بستگی دارد. بسیاری از کودکان پس از حدود یک تا دو هفته می توانند به مدرسه برگردند. بزرگسالان نیز معمولا پس از همین بازه زمانی به تدریج فعالیت های روزانه را از سر می گیرند.
عوارض عمل لوزه و خطرات احتمالی
خونریزی بعد از عمل لوزه
خونریزی مهم ترین عارضه ای است که پس از عمل لوزه باید به آن توجه شود. این مشکل ممکن است در ساعات ابتدایی یا چند روز بعد از جراحی رخ دهد.
اگر خون روشن از دهان مشاهده کردید، مقدار خونریزی زیاد بود یا خونریزی متوقف نشد، باید فورا با پزشک یا مرکز درمانی تماس بگیرید.
درد گلو، گوش درد و مشکلات بلع
درد گلو، گوش درد ارجاعی و سختی بلع از عوارض شایع دوره نقاهت هستند. شدت این علائم در بزرگسالان معمولا بیشتر از کودکان گزارش می شود و با گذشت زمان کاهش پیدا می کند.
عفونت و سایر عوارض نادر
عوارض جدی پس از عمل لوزه شایع نیستند، اما ممکن است شامل عفونت، کم آبی بدن، مشکلات بیهوشی یا اختلالات نادر ترمیمی باشند. رعایت توصیه های پزشک و مراجعه در زمان مناسب، احتمال مشکلات جدی را کاهش می دهد.
همچنین بخوانید:لیست بهترین کلینیک گوش و حلق و بینی در جنوب تهرانعمل لوزه در کودکان و بزرگسالان چه تفاوتی دارد؟
چه کودکانی به جراحی لوزه نیاز دارند؟
در کودکان، دو دلیل اصلی بررسی جراحی شامل عفونت های مکرر لوزه و اختلال تنفس هنگام خواب است. پزشک علاوه بر تعداد عفونت ها، شدت علائم، تاثیر بر رشد، خواب و کیفیت زندگی کودک را نیز در نظر می گیرد.
تفاوت دوره نقاهت عمل لوزه در بزرگسالان و کودکان
کودکان معمولا دوره تحمل درد متفاوتی دارند و ممکن است سریع تر به فعالیت های عادی برگردند. در بزرگسالان، درد و محدودیت بلع می تواند طولانی تر و شدیدتر باشد؛ بنابراین رعایت مراقبت های بعد از عمل اهمیت بیشتری پیدا می کند.
مزایا و نتایج عمل لوزه
کاهش عفونت های گلو و مشکلات تنفسی
در افرادی که به دلیل عفونت های مکرر یا انسداد ناشی از بزرگی لوزه جراحی می شوند، عمل می تواند تعداد مشکلات مرتبط با لوزه را کاهش دهد. نتیجه درمان به علت اصلی جراحی و شرایط هر فرد وابسته است.
بهبود کیفیت خواب و زندگی پس از جراحی
اگر بزرگی لوزه باعث خرخر، خواب بی کیفیت یا اختلال تنفس هنگام خواب شده باشد، درمان مناسب می تواند به بهتر شدن خواب و افزایش کیفیت زندگی کمک کند. برای تصمیم گیری درباره عمل لوزه، بررسی توسط متخصص گوش، حلق و بینی و انتخاب مسیر درمان متناسب با شرایط بیمار اهمیت دارد.
