مسمومیت

مسمومیت خونی (سپسیس) [ علت + عوامل + علائم + تشخیص + عوارض ]

approved-by-doctors

 

تأیید از پزشک متخصص بیمارستان پارسا

محتوای این مقاله صرفا برای افزایش آگاهی شماست. قبل از هرگونه اقدام، جهت درمان از پزشکان بیمارستان پارسا مشاوره بگیرید.

مسمومیت خونی یا همان سپسیس یکی از خطرناک ترین شرایط پزشکی است که در صورت عدم درمان سریع می تواند منجر به مرگ شود. این حالت زمانی رخ می دهد که بدن برای مقابله با عفونت، پاسخ التهابی شدیدی ایجاد می کند.

اگر این واکنش کنترل نشود، می تواند باعث آسیب به اعضای حیاتی و در نهایت ناکامی اعضا گردد. شناخت علائم اولیه و درمان فوری می تواند تفاوت میان زندگی و مرگ را بوجود آورد.

برای شروع دریافت راهنمایی های تخصصی، همین حالا فرم مشاوره بیمارستان پارسا را پر کنید. سلامت شما، اولویت ماست!

علت مسمومیت خونی

مسمومیت خونی همیشه از یک عفونت دیگر شروع می شود. بدن عادی بتنهایی نمی تواند سپسیس ایجاد کند؛ بلکه یک عفونت موجود بی اثر ماندن یا بیش تر شدن باعث این حالت خطرناک می شود. میکروارگانیسم های مختلفی از جمله باکتری، ویروس و قارچ می توانند عفونتی ایجاد کنند که به مسمومیت خونی تبدیل شود.

عفونت های معمول زیر می توانند به سپسیس تبدیل شوند:

  • عفونت های تنفسی مانند ریه رنگی
  • عفونت های ادراری و کلیه ای
  • عفونت های پوستی و زخم های آلوده
  • عفونت های شکمی (صفاق، کبد، پانکراس)
  • عفونت های دندانی و پس از کشیدن دندان
  • کاتترهای بیمارستانی یا لوله های پزشکی آلوده
  • سوختگی های شدید
  • خراجات و تجمع های عفونی در بدن

میکروب ها از طریق برش های کوچک پوست، جراحی ها یا مکانیسم های طبیعی بدن وارد جریان خون می شوند. زمانی که میکروب ها در خون پخش شوند، سیستم ایمنی بدن برای محافظت خود فعالیت بسیاری انجام می دهد، اما گاهی این واکنش بیش ازحد شدید می شود و خود بدن را آسیب می رساند.

عوامل خطر مسمومیت خونی

برخی افراد در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سپسیس قرار دارند. درک این عوامل خطر کمک می کند تا فرد بیشتر مراقب خود باشد و علائم را زودتر تشخیص دهد.

افرادی که دارای ضعیفی سیستم ایمنی هستند، مانند کسانی که سرطان دارند یا تحت درمان شیمی درمانی قرار دارند، در خطر بیشتری برای سپسیس قرار دارند.

بیماران دیابتی نیز نقش خاصی در این میان ایفا می کنند. دیابت باعث عدم کارایی کامل سیستم ایمنی می شود و میکروب ها بیشتر می توانند در بدن فعالیت کنند. پیرترین و خردسالان نیز بیشتر آسیب پذیر هستند.

بیمار های مبتلا به بیماری های مزمن ریوی، کبدی یا کلیوی در خطر افزایش یافته ای قرار دارند. افرادی که اخیراً جراحی شده اند یا دچار سوختگی شدید هستند نیز باید خیلی مراقب باشند. اگر شخصی بیمار های متعددی با هم داشته باشد، خطر سپسیس بسیار بیشتر است.

عامل خطرتوضیح
سن (خیلی جوان یا سالمند)سیستم ایمنی ضعیف تر است
دیابتاختلال در عملکرد سیستم ایمنی و بهبود میکروب
سرطانتضعیف قابل توجه سیستم دفاعی بدن
بیماری کلیویعدم قدرت کافی برای تصفیه خون
بیماری کبدیاختلال در سازندگی پروتئین های دفاعی
بیماری ریویکاهش توانایی تبادل گاز
درمان های سرطانتاثیر نگاه تی بر سیستم ایمنی

علائم و نشانه های مسمومیت خونی

علائم سپسیس می تواند سریع ظهور کند و بدتر شود. اولین نشانه های هشدار دهنده غالباً شبیه سرماخوردگی یا آنفولانزا به نظر می رسند، بنابراین تشخیص آن برای خانواده ها سخت است. اما پیامدهای جدی هنگامی آغاز می شود که علائم غیرمعمول تشدید شوند.

علائم اولیه مسمومیت خونی

افرادی که سپسیس دارند عموماً با تب یا بر عکس دمای بدن خیلی کم شروع می کنند. ممکن است لرزش و سرد  بدن داشته باشند. ضربان قلب سریع تر می شود و تنفس سریع و کوتاه می گردد. افراد احساس کسالت شدید و خستگی می کنند و ممکن است درد عضلانی داشته باشند.

یکی از نشانه های مهم این است که رفتار فرد تغییر می کند. اگر کسی وقتی عفونت دارد، به طور ناگهانی و غیرمعمول احساس بیماری کند یا رفتاری متفاوت تر از آنچه بیماری های عادی اش نشان می دهد، این سیگنال هشدار است. ممکن است افسردگی احساس کند.

علائم پیشرفته تر

وقتی سپسیس بدتر می شود، علائم شدید تر می گردند. نفس کشی کوتاه و سخت تر می شود و ممکن است تنفس سریع و بسیار دشوار باشد. ادرار بسیار کاهش پیدا می کند یا کاملاً متوقف شود. برخی افراد درد شدید شکمی را تجربه می کنند.

نشانه های بسیار شدید (شوک سپتیک)

اگر سپسیس بدون درمان ادامه یابد، حالت جان گداز می شود. فشار خون به طور خطرناکی کاهش می یابد. پوست سرد، چسبناک و رنگ پریده می شود یا لکه های کدر رنگی روی آن ظاهر می شود. اعضا سرد می شوند و رنگ تاریک تری پیدا می کند. فرد بسیار گیج و سردرگم می شود یا حتی بی هوش می شود.

مرحلهعلائمشدت
مرحله اولتب، لرزش، تنفس سریع، ضربان سریعمتوسط
مرحله دومسردرگمی، تنفس دشوار، کاهش ادرارشدید
مرحله سومفشار خون پایین، پوست سرد، بی هوشیجان گداز

تشخیص مسمومیت خونی

تشخیص سریع سپسیس بسیار حیاتی است. پزشکان برای تشخیص این حالت بر ترکیبی از علائم بالینی، معاینات فیزیکی و آزمایش های آزمایشگاهی تکیه می کنند.

  • خون کاری (Blood Culture) رایج ترین روش تشخیص است. پزشک نمونه های خون را می گیرد تا ببیند کدام میکروب باعث عفونت شده است. اما این آزمایش معمولاً ۲۴ تا ۷۲ ساعت طول می کشد. بنابراین پزشکان بدون انتظار برای نتایج، داروهای ضد باکتری شروع می کنند.
  • پزشک تعداد سفید بیة های خونی را نیز بررسی می کند. افزایش یا کاهش شمارش سفید بیات می تواند نشان دهنده واکنش بدن به عفونت باشد. سطح لاکتات در خون نیز اندازه گیری می شود؛ اگر مقدار بالا باشد، نشان دهنده کمبود اکسیژن است.
  • پروتئین C-reactive یا CRP نیز معیاری برای التهاب بدن است. همچنین پزشک کار کرد کلیه ها و کبد را با آزمایش های خونی بررسی می کند. برای بررسی سیستم تنفسی، ممکن است عکس ریه یا CT اسکن لازم باشد.
علائم و نشانه های مسمومیت

روش های درمان مسمومیت خونی

درمان سپسیس یک مراقبت پزشکی فوری است که معمولاً در بخش مراقبت های ویژه انجام می شود. اگر شکی وجود داشته باشد، درمان بدون تاخیر آغاز می شود.

  • داروهای ضد باکتری اولین و مهم ترین درمان است. پزشک داروهای گسترد الطیف استفاده می کند تا بسیاری از میکروب های احتمالی را هدف قرار دهد. وقتی نتایج خون کاری آمد، ممکن است دارو تغییر کند. مدت درمان معمولاً ۷ تا ۱۰ روز است.
  • سیال درمانی نقش بسیار مهمی دارد. بدن نیاز به مایعات زیادی دارد. پزشک از طریق سرم (IV) مایعات می دهد. این کار فشار خون را بلند نگاه می دارد و سلول ها را با اکسیژن تامین می کند.
  • اگر فشار خون پایین بماند، پزشک داروهای خاصی استفاده می کند که Vasopressors نام دارند. این داروها کمک می کنند تا رگ های خونی منقبض شوند و فشار خون بالا رود.
  • اگر ریه ها نتوانند کافی اند کار کنند، بیمار نیاز به ماشین تنفس دارد. اگر کلیه ها شکست بخورند، بیمار ممکن است نیاز به دیالیز داشته باشد. گاهی جراحی برای حذف منابع عفونت مانند خراج یا بافت های آلوده لازم است.

عوارض و عوارض طولانی مدت مسمومیت خونی

بازماندگان سپسیس ممکن است به مسائل طولانی مدت مواجه شوند. یک حالت نسبتاً جدید به نام سندرم پس از سپسیس به وجود آمده است که میلیون ها بازمانده را تحت تاثیر قرار می دهد.

ضعف عضلانی یکی از مشکلات رایج است. بسیاری از افراد برای ماه ها یا سال ها با خستگی شدید مواجه اند و نمی توانند به سطح فعالیتی خود قبل از بیماری بازگردند.

مسائل شناختی نیز بسیار جدی است. بیماران دچار اختلال حافظه، کاهش توجه و دشواری در تمرکز می شوند. برخی افراد علائم افسردگی و اضطراب را تجربه می کنند.

مسائل ریوی یکی دیگر از پیامدهای طولانی مدت است. برخی افراد نیاز به دستگاه تنفسی و اکسیژن دارند. حتی بعد از ترخیص، کمبود نفس ممکن است ماه ها ادامه داشته باشد.

آسیب کلیه می تواند منجر به بیماری کلیوی مزمن یا حتی نیاز به دیالیز مادام العمر شود. مسائل قلبی شامل حملات قلبی و نارسایی قلب است.

برخی بیماران دست یا پا را از دست می دهند زیرا بافت ها بیش ازحد آسیب دیده اند. این یکی از شدیدترین عوارض است.

تفاوت مسمومیت خونی و سپسیس

بسیاری از افراد فکر می کنند که این دو اصطلاح مترادف هستند، اما تفاوت مهمی دارند.

باکتریمی (یا مسمومیت خونی ساده) به وجود باکتری در جریان خون اشاره دارد. این ممکن است از فعالیت های روزمره مثل مسواک زدن یا در طول اعمال پزشکی رخ دهد. اغلب باکتریمی بدون علامت است یا فقط تب خفیف تری ایجاد می کند. سیستم ایمنی معمولاً آن را بدون نیاز به درمان خاص شکست می دهد.

سپسیس زمانی است که بدن در پاسخ به باکتریمی یا دیگر عفونت ها، واکنش التهابی شدید و خطرناکی ایجاد می کند. این واکنش بدن می تواند اعضا را آسیب دهد و منجر به ناکامی اعضا و مرگ شود.

سپتیسمی (یا سپسیس) که برخی آن را مسمومیت خونی می نامند، در واقع حالتی است که باکتری نه فقط در خون بلکه در سرتاسر بدن پخش شده است و بدن به آن واکنش نشان می دهد.

ویژگی باکتریمی سپسیس
منبع میکروب خون هرجا (ریه، کلیه، جلد)
علائم غالباً بدون علامت تب، سردرگمی، تنفس سریع
درمان اغلب خود بخود بهبود فوری و بستری
خطرناکی کم تا متوسط بسیار زیاد

سپسیس ممکن است از انواع مختلفی از عفونت ایجاد شود. تشخیص صحیح کمک می کند تا درمان بهتر باشد.

عفونت ادراری معمولاً علائم خاص دارد مانند سوزش ادرار یا نیاز بیشتر برای ادرار کردن. اگر عفونت فقط درون مثانه باشد، عموماً خطرناک نیست. اما اگر به کلیه برسد، یوروسپسیس ممکن است تشکیل شود. در این حالت، بیمار درد کمر شدید، تب بالا و احساس عمومی بیماری پیدا می کند.

ریه رنگی دارای سرفه است که ممکن است خلط رنگی شده داشته باشد. درد سینه و تنفس دشوار رایج است. اگر یک طرف ریه رنگی ساده تر است، دو طرفه سازی خطرناک تر است. اگر سپسیس تشکیل شود، تنفس بسیار دشوار می شود.

عفونت های جلدی و زخم ها با قرمزی، گرمی، و ممکن است ترشح قیح ظاهر می شوند. اگر این علائم با تب و سردرگمی همراه شوند، خطر سپسیس افزایش یافته است.

عفونت شکمی ممکن است درد شکمی شدید، تهوع و استفراغ ایجاد کند. اگر سپسیس تشکیل شود، حالت بسیار جدی است.

علائم اولیه مسمومیت خونی

شناخت علائم اولیه می تواند زندگی ها نجات دهد. پزشکان و مردم عام باید نشانه های SEPSIS را بدانند:

  • S = Slurred speechیا Sleepiness: کلام کنی یا خواب آلودگی غیرمعمول
  • E = Extreme painیا Discomfort: درد شدید یا احساس بی اندازه بدی
  • P = Pale or Discolored skin: پوست رنگ پریده یا لکه دار
  • S = Severe breathlessness: تنفس بسیار دشوار
  • I = I feel like I might die: احساس نزدیک بودن مرگ
  • S = Severe illness or infection: علائم عفونت یا بیماری شدید

اگر شخصی هرکدام از این علائم را نشان دهد، فوری به بیمارستان بروند.

Sepsis is the body’s extreme response to an infection. It is a life-threatening medical emergency. 

ترجمه: سپسیس پاسخ بسیار شدید بدن به یک عفونت است. یک اورژانس پزشکی تهدید کننده حیات محسوب می ‌شود.

به نقل از CDC

راه های پیشگیری از عفونت های خونی

  • بهترین روش، جلوگیری از سپسیس است. این شامل جلوگیری از عفونت ها و درمان سریع هرگونه عفونت است.
  • مراقبت از زخم ها بسیار اهمیت دارد. هر برش یا خراشی می تواند باکتری وارد کند. زخم را بلافاصله بشویید. دست ها را قبل از دست زدن به زخم پاک کنید. آب تمیز استفاده کنید، نه آب صابون دار. اگر زخم عمیق یا بزرگ است، به پزشک مراجعه کنید.
  • بهداشت دست ضروری است. دست ها را قبل از غذا خوردن و بعد از دستشویی بشویید. ناخن ها را کوتاه و تمیز نگاه دارید.
  • تزریقات و واکسن ها می توانند عفونت های خطرناک را جلوگیری کنند. مطمئن شوید که واکسن های پیشنهاد شده را دریافت می کنید.
  • بیماری های مزمن را کنترل کنید. اگر دیابت دارید، از قند خون خود محافظت کنید. اگر بیماری ریوی دارید، داروهای خود را به موقع بخورید. این کار عفونت ها را دشوارتر می کند.
  • ماسک بزنید وقتی بیماری های ریوی پخش هستند. اگر سیستم ایمنی ضعیف است، حتی بیشتر مراقب باشید.
  • بهداشت شخصی اساسی است. منظم تر به حمام بروید. اگر دستگاه پزشکی دارید، آن را تمیز نگاه دارید.

مراقبت های پس از درمان مسمومیت خونی

بیماری از بیمارستان تخلیه شد اما درمان تمام نشده است. بازماندگان نیاز به مراقبت های خصوصی دارند.

  • پیگیری پزشکی ضروری است. قرار های پیگیری را از دست ندهید. پزشک نیاز دارد که بداند بهبودی چگونه پیش می رود.
  • تغذیه خوب سرعت بهبودی را افزایش می دهد. غذای های غنی از پروتئین، ویتامین و معادن مفید است.
  • فعالیت بدنی آرام می تواند عضلات را تقویت کند. اما نباید خود را کند کار کنید. شروع با راه رفتن ساده و تدریج افزایش آن مناسب است.
  • علائم جدی را بشناسید. اگر تب بالا برگشت، ادرار کاهش پیدا کرد، یا تنفس دشوار شد، فوری تماس بگیرید.
  • بسیاری احساس افسردگی یا اضطراب می کنند. مشاوره روانی می تواند کمک کند.

مراحل پیشرفت مسمومیت خونی

سپسیس سه مرحله اصلی دارد که هرچه پیش رود، خطرناک تر می شود.

مرحله اول: سپسیس

در این مرحله، بدن علائم عفونت را نشان می دهد. تب، لرزش، تنفس سریع و ضربان سریع دیده می شود. اگر درمان در این مرحله شروع شود، اغلب بازماندگان بهبود کامل دارند.

مرحله دوم: سپسیس شدید

در این مرحله، یک یا چند عضو شروع به کار کردن نادرست می کند. بیماری ممکن است سردرگم شود یا تنفس دشوار داشته باشد. فشار خون ممکن است کاهش پیدا کند. ادرار بسیار کاهش می یابد. این مرحله خطرناک است و نیاز به مراقبت های ویژه دارد.

مرحله سوم: شوک سپتیک

این شدیدترین مرحله است. فشار خون بسیار پایین است. تاکید می رود که بدون درمان فوری، فرد ممکن است جان خود را از دست بدهد. عضو های متعدد ممکن است کار کنند و بیمار بی هوش شود.

ارتباط مسمومیت خونی با بیماری های زمینه ای

  • افرادی که سایر بیماری ها دارند، خطر بیشتری برای سپسیس دارند و اگر سپسیس شوند، نتایج بدتری دارند.
  • دیابت یکی از مهم ترین عوامل است. سلول های ایمنی در دیابتی ها به خوبی کار نمی کنند. میکروب ها می توانند راحت تر در بدن زندگی کنند و پخش شوند. دیابتی های مبتلا به سپسیس اغلب بیشتر مراقبت های دقیق نیاز دارند.
  • سرطان باعث ضعف شدید سیستم ایمنی می شود. دارو های شیمی درمانی نیز سلول های دفاعی را می کشند. بنابراین سرطانی ها خطر بسیار زیادی برای سپسیس دارند.
  • بیماری کلیوی باعث این می شود که بدن نتواند خود را درست تمیز کند. سموم و میکروب های مرده تجمع می یابند. این باعث عفونت های متکرر می شود.
  • بیماری کبدی نیز سیستم ایمنی را ضعیف می کند. کبد بسیاری از پروتئین های دفاعی را تولید می کند. اگر کبد آسیب دیده است، دفاع ضعیف است.
  • بیماری ریوی مانند COPD و آسم، موجبات تجمع عفونت را فراهم می کند. اگر میکروب به ریه ها برسد، خطر سپسیس افزایش می یابد.
  • سالمندان علی رغم سلام بودن در سایر موارد، سیستم ایمنی آن ها طبیعتاً ضعیف است. بنابراین عفونت ها می تواند سریع تر شدید شوند.

سوالات متداول

 

سپسیس (عفونت خون) به چه علتی ایجاد می شود؟

پاسخ: سپسیس به علت واکنش شدید بدن به عفونت های باکتریایی، ویروسی یا قارچی ایجاد می شود.

اولین علائم سپسیس چیست؟

پاسخ: تب یا افت دمای بدن، ضربان قلب بالا، تنفس سریع، گیجی یا بی حالی.

آیا سپسیس قابل درمان است؟

پاسخ: بله، اگر سریع تشخیص داده شود با آنتی بیوتیک، مایعات و مراقبت های ویژه درمان پذیر است.

علت اصلی سپسیس چیست؟

پاسخ: عفونت شدید، به ویژه عفونت ریه، ادراری، شکمی یا زخم های عفونی.

کدام اندام ها در سپسیس زودتر از کار می افتند؟

پاسخ: کلیه ها معمولاً اولین اندامی هستند که دچار نارسایی می شوند.

سپسیس چگونه تشخیص داده می شود؟

پاسخ: با علائم بالینی، آزمایش خون، کشت خون و بررسی عملکرد اندام ها.

اولین نشانه هشداردهنده سپسیس چیست؟

پاسخ: تغییر ناگهانی وضعیت عمومی مانند گیجی، ضعف شدید یا تنفس سریع.

کدام اندام ها بیشتر تحت تأثیر سپسیس قرار می گیرند؟

پاسخ: کلیه ها، ریه ها، قلب، مغز و کبد.

علامت قرمز (هشدار فوری) سپسیس چیست؟

پاسخ: افت فشار خون، گیجی شدید، کاهش ادرار یا کبودی پوست — نیازمند مراجعه فوری به اورژانس.

کلام آخر

مسمومیت خونی یک بیماری جدی و پتانسیل کشنده است که نیاز به اقدام فوری دارد. شناخت علائم، درمان سریع و پیشگیری از عفونت ها می تواند تفاوت میان زندگی و مرگ را بوجود آورد. اگر شکی وجود دارد، فوری به بیمارستان مراجعه کنید. یادتان باشد: هر ساعت تاخیر می تواند تاثیر شدیدی داشته باشد.

5/5 - (2 امتیاز)

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا