مسمومیت با ماهی: علائم + انواع + علت + تشخیص + درمان + کودکان

علائم مسمومیت با ماهی: چه نشانه هایی باید بدانید؟

علائم مسمومیت با ماهی متنوع و وابسته به نوع سم و میزان تعداد سموم مصرف شده است. اگر اخیراً ماهی خوردید و این نشانه ها را احساس کردید، باید هرچه سریع تر با متخصص پزشکی تماس بگیرید.

عمومی ترین علائم شامل تهوع و استفراغ هستند که معمولاً در ساعت های اول ظاهر می شوند. اسهال و عدم راحتی شکم از جمله دیگر علائم ابتدایی است. سردردهای شدید و احساس بیخوابی نیز می تواند رخ دهد. برخی افراد سوزش و خار خار احساس در دور دهان خود را تجربه می کنند که گاهاً با طعم فلزی همراه است.

علائم عصبی نیز بسیار شایع هستند و شامل بی حسی و سوزش هایی در انگشتان دست و پا می شود. احساس عجیب گرم و سرد شدن (اینورژن حسی) یکی از نشانه های خصوصی برخی انواع مسمومیت است. خارش شدید و درد مفاصل نیز می تواند همراه باشد.

علائم قلبی عروقی در موارد شدید تر مشاهده می شود و شامل تپش سریع قلب، کاهش ضربان قلب، و کاهش فشار خون است. در موارد بسیار خطرناک، ممکن است مشکلات تنفسی، تورم زبان، یا حتی از دست دادن هوشیاری رخ دهد.

انواع مسمومیت با ماهی: سیگوآترا، سمبروئید و مسمومیت های دیگر

از انواع مسمومیت با ماهی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

مسمومیت سیگوآترا (Ciguatera)

سیگوآترا یکی از خطرناک ترین و طول مدت ترین انواع مسمومیت ماهی است. این نوع مسمومیت از طریق مصرف ماهی های گرمسیری آب شیرین که در اطراف بافت های مرجانی زندگی می کنند، انتقال می یابد. سموم سیگوآترا توسط یک ارگانیسم دریایی کوچک به نام گمبیادیسکوس تولید می شود.

ماهی های خطرناکی که این سموم را حمل می کنند شامل باراکودا، گروپر، مورای، آمبرجک، باس دریایی، و حتی ماهی طوطی هستند. نکته مهم این است که سموم سیگوآترا از طریق پخت معمول نابود نمی شوند و نه بو و نه طعم تغییری نشان می دهند، بنابراین شما نمی توانید ماهی آلوده را تشخیص دهید.

علائم سیگوآترا معمولاً 3 تا 6 ساعت بعد از مصرف ماهی آلوده ظاهر می شوند، اما می تواند تا 30 ساعت زمان بکشد. این نوع مسمومیت می تواند هفته ها یا حتی ماه ها طول بکشد و برخی افراد با عوارض مزمن روبرو می شوند.

مسمومیت سمبروئید (Scombroid)

سمبروئید یا مسمومیت هیستامین، ناشی از باکتری های تولیدکننده هیستامین است که در ماهی های خراب شده رشد می کنند. این نوع مسمومیت بیشتر در ماهی های خانواده اسکومبروئیده رخ می دهد، مانند ماهی تن، ماهی شاه، ماهی ریزه و انشوی.

علائم سمبروئید بسیار سریع تر از سیگوآترا ظاهر می شوند و معمولاً در 10 تا 60 دقیقه بعد از مصرف شروع می شوند. علائم شامل سرخی و گرمی صورت، صریر دهان و گلو، سردرد شدید، تپش قلب، و خارش است.

نکته قابل توجه این است که علائم سمبروئید بسیار شبیه به آلرژی غذایی است و می تواند با آن اشتباه گرفته شود. با این حال، سمبروئید عموماً در 12 تا 48 ساعت بدون درمان بهتر می شود.

مسمومیت های دیگر

سایر انواع مسمومیت ماهی شامل مسمومیت از پوسته های دریایی (Paralytic Shellfish Poisoning)، مسمومیت بتولینوم از ماهی های شور و تخمیرشده، و آنیساکیازیس (عفونت انگل) هستند.

علت مسمومیت با ماهی: نقش سموم طبیعی و باکتری ها

از علت های مسمومیت با ماهی می توان به سموم طبیعی و باکتری ها و هیستامین اشاره کرد که در ادامه به بررسی دقیق تر هر کدام می پردازیم:

سموم طبیعی

سموم طبیعی مانند سیگوآترا توسط میکروارگانیسم های دریایی تولید می شوند که در رسوبات دریایی و اطراف بافت های مرجانی زندگی می کنند. این میکروارگانیسم ها توسط ماهی های گیاه خوار مصرف می شوند، و سپس این سموم در بدن ماهی های بزرگ تر تمرکز می یابند. این فرآیند تجمع زیستی نامیده می شود و دلیل اصلی خطرناک بودن ماهی های بزرگ و شکارچی است.

باکتری ها و هیستامین

هیستامین توسط باکتری های تولیدکننده هیستامین تولید می شود که بخشی از فلور طبیعی پوست، آبشش و دستگاه گوارش ماهی های تازه هستند. وقتی ماهی در دمای بالا (بالاتر از 15 درجه سلسیوس) نگهداری می شود، این باکتری ها سریع بازتولید می شوند و آنزیم هیستیدین دکاربوکسیلاز را تولید می کنند که اسید آمینه هیستیدین را به هیستامین تبدیل می کند.

باکتری های مهمی که در مسمومیت هیستامین نقش دارند شامل مورگانلا مورگانی، رائولتلا، و فوتوباکتریوم هستند. نکته جالب این است که هیستامین حتی با پخت معمول نابود نمی شود، بنابراین حتی ماهی های پخته شده خطرناک می تواند باشند.

تشخیص مسمومیت با ماهی: چگونه بفهمیم مسموم شده ایم؟

تشخیص مسمومیت با ماهی در ابتدا بر اساس نشانه ها و زمان آن انجام می شود. پزشک شما از شما می پرسد که چند ساعت یا دقیقه پیش ماهی خوردید و چه نشانه هایی را احساس می کنید.

تشخیص بالینی

تشخیص بالینی بر اساس تاریخچه مصرف ماهی، زمان شروع علائم، و نوع علائم انجام می شود. اگر چندین نفر که ماهی یکسانی خوردند، علائم مشابهی داشته باشند، این بسیار تشخیصی است.

آزمایش های تایید کننده

اگرچه بسیار شایع نیست، برخی آزمایش ها می تواند به تایید تشخیص کمک کند. برای سمبروئید، تعیین میزان هیستامین در خون یا متابولیت های آن در ادرار می تواند مفید باشد. برای سیگوآترا، اگر نمونه ای از ماهی مصرف شده موجود باشد، می تواند توسط آزمایشگاه های متخصص برای تعیین سموم بررسی شود. آزمایش سلول های عصبی موش (N2a cell assay) برای تشخیص سموم سیگوآترا استفاده می شود.

آزمایش های خونی

برخی آزمایش های خونی می تواند نشانه هایی درباره نوع واکنش ایمنی ارائه دهد. برای تفریق سمبروئید از آلرژی واقعی، تعیین میزان تریپتاز در خون می تواند کمک کند (در سمبروئید طبیعی است، اما در آلرژی افزایش می یابد).