استفراغ نوزاد

حساسیت به پروتئین شیر گاو

حساسیت به پروتئین شیر گاو می تواند شبیه رفلاکس دیده شود؛ یعنی نوزاد بالا آوردن شیر، استفراغ، بی قراری، دل درد، اسهال، مخاط یا خون در مدفوع، اگزما یا وزن گیری نامناسب داشته باشد. این حالت هم در نوزادانی که شیر خشک می خورند دیده می شود و هم گاهی در نوزادانی که شیر مادر می خورند؛ چون پروتئین شیر گاو از رژیم مادر می تواند وارد شیر شود.

تشخیص قطعی با حدس ظاهری انجام نمی شود. پزشک ممکن است بسته به شرایط، یک دوره 2 تا 4 هفته ای حذف پروتئین شیر گاو یا استفاده از شیر خشک هیدرولیز شده را پیشنهاد کند و سپس پاسخ نوزاد را بررسی کند. تعویض مکرر شیر خشک، استفاده از شیرهای گیاهی یا حذف گسترده غذاها از رژیم مادر بدون نظر پزشک می تواند تغذیه نوزاد یا مادر را دچار مشکل کند.

تنگی پیلور و انسداد روده

تنگی پیلور یعنی عضله خروجی معده باریک می شود و شیر نمی تواند به راحتی وارد روده شود. این مشکل معمولا در هفته های 2 تا 12 زندگی مطرح می شود و علامت شاخص آن استفراغ جهنده، اغلب بعد از شیر خوردن، همراه با گرسنگی دوباره نوزاد است. اگر درمان به موقع انجام نشود، کم آبی، اختلال املاح و کاهش وزن ایجاد می شود.

انسداد روده، چرخش غیرطبیعی روده یا مشکلات مادرزادی دستگاه گوارش معمولا جدی تر هستند. استفراغ سبز یا زرد مایل به سبز، شکم متورم، درد شدید، خون در مدفوع، دفع نکردن مکونیوم در نوزاد تازه متولد شده یا بی حالی، نیاز به ارزیابی فوری دارد. در چنین شرایطی، مراجعه به اورژانس بیمارستان پارسا یا نزدیک ترین مرکز درمانی مجهز را به تعویق نیندازید.

رنگ و شکل استفراغ نوزاد چه معنایی دارد؟

رنگ و شکل استفراغ همیشه تشخیص قطعی نمی دهد، اما می تواند مسیر تصمیم گیری را روشن کند. مقدار کم شیر سفید بعد از تغذیه با استفراغ سبز یا خونی ارزش یکسانی ندارد. بهتر است اگر رنگ غیرعادی دیدید، از استفراغ یا پوشک عکس بگیرید و هنگام مراجعه به پزشک نشان دهید.

استفراغ شیری، پنیری یا شفاف

استفراغ یا بالا آوردن سفید و شیری معمولا از شیر تازه خورده شده است. حالت پنیری یا دلمه ای اغلب به دلیل تماس شیر با اسید معده دیده می شود و به تنهایی نشانه خطر نیست. مایع شفاف هم می تواند بزاق، ترشحات بلعیده شده یا مقدار کمی مایع معده باشد.

با این حال، اگر همین ظاهر ساده با تکرار زیاد، کاهش اشتها، وزن گیری ضعیف، سرفه مکرر، خس خس، تب یا کاهش پوشک خیس همراه شود، باید بررسی شود. در پزشکی کودکان، فقط ظاهر استفراغ کافی نیست؛ وضعیت کلی نوزاد مهم تر است.

استفراغ زرد، سبز، خونی یا قهوه ای

استفراغ زرد روشن گاهی می تواند از مایع معده باشد، اما استفراغ سبز یا زرد مایل به سبز، به ویژه در نوزاد، می تواند نشانه ورود صفرا و احتمال انسداد روده باشد. این وضعیت اورژانسی محسوب می شود و نباید با درمان خانگی منتظر ماند.

رگه های کم خون ممکن است بعد از تحریک گلو، ترک نوک سینه مادر یا خونریزی بینی بلعیده شده دیده شود؛ اما خون واضح، استفراغ قهوه ای یا شبیه تفاله قهوه نیاز به بررسی فوری دارد. دارو، ماده غذایی یا مکمل آهن هم گاهی رنگ را تغییر می دهد، ولی نباید علت خطرناک را بدون معاینه کنار گذاشت.

استفراغ جهنده یا پرتابی

استفراغ جهنده یعنی محتویات معده با فشار و فاصله از دهان خارج می شود. اگر این حالت تکرار شود، به ویژه در نوزاد 2 هفته تا 3 ماه، باید تنگی پیلور بررسی شود. استفراغ جهنده همراه بی حالی، کم ادراری، کاهش وزن، شکم متورم یا رنگ سبز، نیاز به مراجعه سریع دارد.

بعد از استفراغ نوزاد چه کنیم؟

اول آرام بمانید و وضعیت عمومی نوزاد را نگاه کنید: بیدار و پاسخگو است؟ رنگ پوست طبیعی است؟ نفس کشیدن راحت است؟ پوشک خیس داشته؟ اگر نوزاد بی حال، کبود، سخت بیدار شونده یا دچار مشکل تنفسی است، مراقبت خانگی کافی نیست.

ادامه شیردهی و پیشگیری از کم آبی

در بیشتر موارد، شیر مادر را قطع نکنید. دفعات شیر دادن را بیشتر و مدت هر نوبت را کوتاه تر کنید. اگر نوزاد شیر خشک می خورد و بیش از یک بار استفراغ کرده است، پزشک ممکن است محلول خوراکی جبران آب و املاح را با مقدار کم و دفعات زیاد توصیه کند. دادن آب ساده، آب قند، دمنوش، نوشابه، آبمیوه یا محلول خانگی نمک و شکر برای نوزاد مناسب نیست.

اگر نوزاد هر چیزی را بالا می آورد، کمتر از حد معمول ادرار دارد، دهانش خشک است یا خوب شیر نمی خورد، با پزشک تماس بگیرید. در نوزادان کوچک، کم آبی می تواند طی چند ساعت مهم شود.

آروغ گرفتن و نگه داشتن نوزاد پس از شیر

هنگام شیر خوردن چند بار مکث کنید و آروغ بگیرید، به ویژه اگر نوزاد تند می مکد یا با شیشه شیر می خورد. بعد از تغذیه، نوزاد بیدار را حدود 20 تا 30 دقیقه در آغوش و در وضعیت عمودی نگه دارید. فشار دادن شکم، تکان دادن، بازی پرتحرک و بستن پوشک یا لباس تنگ بلافاصله بعد از شیر می تواند برگشت شیر را بیشتر کند.